Europejska sieć ekologiczna – obszary Natura 2000 w zasięgu Nadleśnictwa Żołędowo

W zasięgu działania Nadleśnictwa Żołędowo oraz na gruntach przez nie zarządzanych znajduje się pięć obszarów Natura 2000 . Ich ogólną charakterystykę oparto na oficjalnych dokumentacjach Standardowych Formularzy Danych (SDF).

1. Obszary Ptasie (OSO)

PLB040003 – Dolina Dolnej Wisły

• Charakterystyka: Obszar ustanowiony w 2004 r., zajmujący powierzchnię 33 559 ha. Obejmuje dolinę Wisły w jej dolnym biegu (od Włocławka do Przegaliny), zachowującą naturalny charakter i dynamikę rzeki swobodnie płynącej z łachami piaszczystymi, wysepkami, starorzeczami i torfowiskami. Brzegi porasta mozaika zarośli wierzbowych, lasów łęgowych oraz muraw kserotermicznych na wysokich skarpach.

• Walory przyrodnicze: Występuje tu co najmniej 44 gatunki ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej oraz 4 gatunki z Polskiej Czerwonej Księgi. Regularnie gniazduje ok. 180 gatunków. Jest to kluczowa ostoja zimowiskowa m.in. dla bielika, a w okresie lęgowym gniazduje tu istotna część populacji krajowej nurogęsi, ohara, rybitwy białoczelnej, rybitwy rzecznej, zimorodka i ostrygojada. W okresie wędrówek ptaki wodno-błotne osiągają koncentracje do 50 000 osobników.

• Zagrożenia: Niszczenie morfologii międzywala, zanieczyszczenia wód, zabudowa brzegów, zalesianie muraw oraz sukcesja roślinności wskutek zaprzestania wypasu.

• Powiązanie z nadleśnictwem: Obszar położony jest wzdłuż wschodniej granicy zasięgu terytorialnego Nadleśnictwa i nie obejmuje gruntów przez nie zarządzanych.

PLB300001 – Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego

• Charakterystyka: Ustanowiony w 2004 r. obszar o powierzchni 32 672,1 ha, obejmujący pradolinę rzeczną o przebiegu równoleżnikowym. Od północy graniczy z wysoczyzną Pojezierza Krajeńskiego (deniwelacje do 140 m), a od południa z piaszczystym Tarasem Szamocińskim. Obejmuje dolinę Noteci oraz żeglowny Kanał Bydgoski, z licznymi łąkami, stawami rybnymi (m.in. w Ślesinie i Występie) oraz torfowiskami.

• Walory przyrodnicze: Występuje co najmniej 18 gatunków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej i 8 z PCK. W okresie lęgowym ostoję znajduje tu ok. 10% krajowej populacji podróżniczka oraz znaczące liczby bielika, kani czarnej, kani rudej i błotniaka stawowego.

• Zagrożenia: Zmiany reżimu hydrologicznego, zaniechanie użytkowania łąkarskiego oraz intensyfikacja lub porzucenie gospodarki stawowej.

• Powiązanie z nadleśnictwem: Obszar położony jest w południowo-zachodniej części Nadleśnictwa i obejmuje m.in. wybrane pododdziały w pradolinie Noteci (471 a-c oraz 474 j).

2. Obszary Siedliskowe (SOO)

PLH040003 – Solecka Dolina Wisły

• Charakterystyka: Obszar o powierzchni 7 030,1 ha, obejmujący fragment Doliny Dolnej Wisły pomiędzy Solcem Kujawskim a Świeciem. Charakteryzuje się terasą zalewową z okresowo wynurzającymi się piaszczysto-mulistymi ławicami, starorzeczami, zaroślami wierzbowymi, płatami wielogatunkowych łęgów oraz murawami kserotermicznymi na zboczach (m.in. koło Kamieńca i Jarużyna).

• Zagrożenia: Planowana kaskadyzacja Dolnej Wisły, regulacja i pogłębianie koryta, przekształcanie użytków zielonych w pola orne, presja urbanizacyjna (rozbudowa osiedli Bydgoszczy) oraz nielegalna wycinka starodrzewia.

• Powiązanie z nadleśnictwem: Leży wzdłuż wschodniej granicy terytorialnej nadleśnictwa (pokrywając się z obszarem ptasim Doliny Dolnej Wisły), poza gruntami w zarządzie Nadleśnictwa Żołędowo.

PLH300004 – Dolina Noteci

• Charakterystyka: Rozległy obszar (50 531,99 ha) obejmujący fragment doliny Noteci od Wielenia do Bydgoszczy. Zdominowany przez torfowiska niskie, zalewowe łąki, trzcinowiska, starorzecza oraz płaty muraw kserotermicznych i kompleksów leśnych (buczyn i dąbrów m.in. w okolicach Ślesina).

• Walory przyrodnicze: Zawiera bogatą mozaikę 15 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej oraz gatunki z Załącznika II.

• Zagrożenia: Intensyfikacja i nawożenie łąk, zarastanie zaroślami wierzbowymi, osuszanie terenu oraz zanieczyszczenia wód.

• Powiązanie z nadleśnictwem: Na terenie Nadleśnictwa obejmuje m.in. oddziały: 468, 469, 470, 471, 472, 473, 474, 475, 476, 476A, 477, 478 oraz 478A o łącznej powierzchni nieco ponad 255 ha.

PLH040047– „Jaskinia Bajka”

• Charakterystyka: Cienny i unikalny w skali regionu obszar siedliskowy powołany w celu ochrony zimowisk nietoperzy. Jaskinia Bajka stanowi najważniejsze w województwie kujawsko-pomorskim naturalne podziemne schronienie dla chronionych gatunków chiropterofauny (np. mopka zachodniego, nocka dużego, nocka łydkowłosego czy nocka Bechsteina).

• Znaczenie i ochrona: Podziemne korytarze jaskini zapewniają stabilne mikroklimatycznie warunki niezbędne do zimowej hibernacji nietoperzy. Wokół obiektu wyznaczono strefę ochronną, a wszelkie działania w pobliżu podlegają rygorystycznym ograniczeniom, aby nie niepokoić zwierząt w okresie spisu zimowego i snu zimowego.

• Powiązanie z nadleśnictwem: Obiekt i jego otoczenie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie lub zasięgu nadzorowanym przez Nadleśnictwo Żołędowo, stanowiąc perełkę przyrodniczą lokalnej ochrony siedliskowej.